Svofossen småkraftverk på Hope i Hyen

Stasjonen ligg fint til ved hølen under fossen der storlaksen framleis hoppar.

Spørsmålet om korleis bygda Hyen best mogeleg praktisk og økonomisk skulle få ei ordning med kraftforsyning, vart ikkje endeleg løyst før straumen omsider kunne setjast på om ettermiddagen den 23. desember 1953.

Før den tid hadde hyarane måtta tole mange vonbrot med stadige utsetjingar heilt frå tida kring 1920. Gloppen elektrisitetsverk prioriterte ikkje Hyen, og hadde knapt straum nok å levere heller på den tid.

Men Hyen hadde rikeleg med kraftkjelder sjølv, og tanken om eit eige kraftverk for bygda melde seg. Under krigen var ei nemnd i arbeid med planar om oppdemming av Skilbreivatnet og utbygging av Brekkefossen. Men det standa på finansiering, og ikkje var det lett å bli samde om løysingar heller. Hopsarane pressa hardast på og stilte nærast ultimatum – anten fekk ein setje fart i utbygginga i Brekkefossen, eller så ville dei byggje åleine i Svofossen berre for Hope.

Stasjonshuset vart oppført i betong med ei grunnflate på 39 kvm. Byggjestilen er nok meir "Funkis" enn miljøvenleg.

Tolmodet til hopsarane tok slutt, og dei sette i gong arbeidet med å byggje eit lite kraftverk i Svofossen. I 1949 vart maskinane innkjøpte for ein pris av kr. 33.000,-

Fallhøgda i fossen var 33 m og likestraumsmaskinane ytte 80 kW. Det skulle vere rikeleg til å forsyne dei 10 husstandane med straum.

Stasjonshuset vart oppført i betong med ei grunnflate på 39 kvm. Materialane til delar av røyrgata vart hoggen i eigen skog. Den øvre, slake delen av røyrgata vart bygd av pløgde bord haldne saman ved å røyre tjukk ståltråd rundt. Stupet ned til kraftstasjonen vart bygt av stålrøyr laga av saman-nagla stålplater. På Svoa ovanfor fossen vart det bygt ein låg demning som førde vatnet inn i røyrgata.

Straumen vart sett på i april 1952. Linenettet vart nok ein flaskehals, for når "alle" gjekk i fjøsen, vart spenninga låg og lyset markert svakare.

Eit så viktig vendepunkt måtte sjølvsagt feirast. "Lysfesten" på Hope vart utsett eit halvt år, for hopsarane ville gjerne markere det heile med å servere ein rett med sterk lokal tilknytning. Hjorten var vanskeleg å få has på det året, men fest vart det, med sjølvskriven prolog og det heile.

Kraftverket var i drift i ein tiårs-periode til Hope vart knytt til det øvrige linenettet i bygda.

Tekst og bilete: Magnar Heimset, 2002.