– Kraftlinja vil rasere området totalt

Torleiv Straume hadde satsa på dialog med Statnett, men var svært lite nøgd med at eine traséalternativet forbi Skilbreivatnet og Straumsbotnen framleis er med i planane.

Det kom fram sterk motstand mot den planlagde 420 kV-linja gjennom Hyen under folkemøtet måndag kveld. – Eg er svært skuffa over at traseen forbi Skilbreivatnet framleis er med. Det vil rasere området totalt, sa Torleiv Straume.

F.T.: Jan Nik. Hansen

– Ikkje alle har likt synspunkta mine tidlegare, men eg har satsa på dialog med Statnett, og eg likar heller ikkje å skubbe ulempene over på naboområde, sa Torleiv Straume. Det var fullsett sal i samfunnshuset i Hyen då NVE arrangerte folkemøte. Straume var svært skuffa over at Statnett framleis hadde med det alternativet han likar aller minst i området forbi Skilbreivatnet.

Tvila
– Når alternativet forbi Skilbreivatnet likevel er med, tek eg til å tvile på om dialog likevel er det rette. Dette er eitt av dei mest portretterte og flotte områda vi har. Ei kraftlinje langs vatnet her vil totalt rasere området, slo Straume fast. Han peika på at linja vil gå over støylsområdet og fullstendig dominere synsinntrykka.
  – Kraftlinja kan gå i våre område, men det må skje på ein heilt annan måte enn dette, sa Torleif Straume. Han kan gå for alternativet der linja går over fjellet og kryssar dalbotnen heilt inst i eit langt kraftspenn.
  – Eg er storleg skuffa. Skal linja kome forbi dette området, må det vere på ein annan stad, slo han fast.

Vest er best
Magnar Heimset slo fast at han ikkje hadde satsa på dialog i like stor grad som Torleif Straume.
  – Dersom det skulle gå så gale at ho kjem, må vi sjå kva alternativ som totalt sett gjev minst skade, sa han. Heimset meinte eit slikt alternativ vil vere det vestre som går frå Sagefossen og på fjellplatået vest for Solheim til Straumsbotnen. Det vil vere synleg ved kryssinga av området ved Sagefossen, elles ikkje i særleg grad, hevda han.
  – Der er ikkje hytter, og det er eit goldt område. Berre turgåarane vil sjå linja. Då vil ein også løyse problema ved Skilbreivatnet og passere Straumsbotnen slik at ho berre vert synleg heilt inne. Eg veit solheimarane sikkert vil vere usamde, men det vestre alternativet vil skade Hyen minst, konkluderte Magnar Heimset.

Vil syne
Ola Solheim tok avstand frå påstanden til Magnar Heimset. Han hevda tvert i mot at kraftlinja vil bli synleg i fleire kilometer.
  – Men rett nok kjem ho ikkje nær støylen. Dessutan er området frå Storebru til Storefjorden eit stort hytteområde. Eg vil invitere Magnar til Solheim for å sjå, sa han og slo fast at solheimarane er sterkt mot kraftlinja.
  Jostein Arne Røyrvik er leiar i grunneigarlaget i Vestre Hyen.
  – Linja vil klart bli synleg, spesielt alternativet langs Skilbreivatnet. Ho vil gå gjennom eit føreslått verna område. Det er framleis slik at kraftlinje og vern ikkje går i hop, seier han til avisa. Etter å ha sett presentasjonen til Statnett følte han at motstanden mot linja var styrkt.

Småkraft
– Ho vil vise kraftig igjen i dei tronge dalføra. Dei kosmetiske virkemidla veit vi ikkje om Statnett vil bruke, og vi veit ikkje i kor stor grad dei gjev effekt. Vårt håp er at det syner seg så vanskeleg å krysse fjellet over Ålfotbreen at det ikkje blir noko av, seier han. Røyrvik er også kritisk til at kraftlinja ikkje vil hjelpe småkraftprodusentane som ikkje får krafta ut på nettet.
  – Vi kan risikere å bli sitjande med 420 kV-linja og likevel ikkje få ut krafta som vert produsert lokalt, seier han.
  Statnett har også konsesjonssøkt eit austlegare alternativ der linja kjem langs Rambergvatnet, forbi Rongkleiv og vest til Røyrvik.
  Jakob Rønnekleiv likar ikkje å få kraftlinja. Han har presentert eit alternativ der linja kryssar over Rombergvatnet og tek eit noko sydlegare løp mot vest lenger oppe i fjellsida. Det ville gjere linja minder synleg frå Rongkleiv.
  – Statnett har vurdert det, men gått vekk frå det. Det blir nok ikkje, seier Rønnekleiv. Sjølv om han ikkje likar å få linja i nærområdet, slår han fast at han heller ikkje ser det som noko katastrofe.

Står fast
Leiar i Hyen Utviklingslag, Kjartan Aa Berge, meinte det var kome til lite nytt sidan høyringa i fjor. Han opplyste at Utviklingslaget vil stå fast på innspelet dei kom med då.
  – Det var enkelt og greitt. Linja må ikkje kome gjennom Hyen, sa Berge og bad alle berørte partar om å kome med innspel i høyringsrunda. Ordførar Anders Ryssdal opplyste i møtet at to ting tel når kommunestyret skal seie sitt.
  – Det eine er at kraftlinja representerer eit stort inngrep. Det andre er at Gloppen er ein stor kraftprodusent, sa han og slo fast at kommunen saknar framdrift på utbygging av det underliggjande nettet. 18. juni skal saka opp i kommunestyret.

Fjellkryssinga avgjerande

  Det tredje og siste alternativet går forbi Eikefjord, Grov til Åskora. Kva som er best, gjennom Hyen eller forbi Eikefjord, er det miljøfagleg delte meiningar om. Det vestlegaste vil berøre fleire støylar og meir fast busetnad. Det vil også få størst konsekvensar for landskap og kulturmiljø. Det austlegaste kjem dårleg ut ved at det går gjennom eit føreslått verna område. På den andre sida vert det 120 mill. kr rimelegare og får mindre konsekvensar for naturog friluftsliv.

Realistisk
Det store spørsmålet er om det er mogeleg å føre kraftlinja gjennom det ugjestmilde og vêrharde fjellområdet mellom Straumsbotnen og Åskora. I tre månader frå oktober i fjor haust prøvde Statnett å få utplassert måleutstyr for å skaffe kunnskap om dei meteorologiske tilhøva og mogelege islaster på linja. Men Statnett lukkast ikkje.

  – Dersom vi skal gå for dette alternativet, må det vere driftsmessig akseptabelt. Sidan vi ikkje fekk opp måleutstyr, må vi gjere vurderingar på andre måtar i samarbeid med meteorologar og skredekspertar for å finne ut kor store sjansar det er for at det vil oppstå feil som slår ut linja og sjansane for å kome til for å rette opp feil, seier prosjektleiar Magne Maurset. Han vedgår at dei ideelt sett skulle hatt fleire år med målingar, men det vert det ikkje tid til. Prosjektleiar i Statnett, Magne Maurset.

SFE går for det vestlegaste alternativet

  – Vi er t.d. også kjent med at det finst eit firma som har vurdert å plassere eit gasskraftverk på ein plattform på Gjøa-feltet med kabel til Grov. Då vil Co2-gassen bli pumpa rett ned igjen. Dette er eit døme på kva planar vi kjenner til dersom det vestlegaste alternative vert lagt til grunn, seier Isaksen. Rett nok vert det føresett ein transformatorstasjon på Grov i eit slikt framtidsperspektiv.

Langt fram
– Vi prøver å tenkje langt framover for både kraftprodusentar og brukarar, sa Isaksen. Han slo fast at 420 kV-linja er nødvendig også for å få krafta til småkraftprodusentane ut av området.
  – Det finst nokre som trur det er mogeleg ved å bruke eksisterande 132 kV-linje, men det er ikkje mogeleg. Prosjektleiar i Stat nett, Magne Maurset, slo fast at det vil kome transformatorstasjon når det er behov for det. Då er tidsperspektivet eit par år.

Gløym kabel

Kostnadene med å leggje den nye kraftlinja i kabel er så store at det ikkje kjem til å skje. Det kom fram då sakshandsamar i NVE, Siv Sannem Inderberg, orienterte om kva politikk som er lagt til grunn for kabling.
  Sjøkabel heile strekninga frå Fardal til Ørskog vil koste nær 7 milliardar, medan kostnaden med luftspenn ligg rundt 1,2 milliardar. Sjøkabel vil bety at ein ikkje får nytte av linja mellom dei to endestasjonane. Gloppen kommune bad Statnett vurdere kabel ut Hyefjorden. Det ville krevje luftspenn ned dalen og ein omfattande installasjon i sjøkanten i overgangen frå luft til sjø. Statnett har ikkje teke med dette alternativet.
  Sannem Inderberg opplyste at Stortinget har vedteke at det er berre i heilt spesielle unntakstilfelle der det er svært sterke miljøomsyn at kabel er aktuelt.
  – I realiteten betyr det at ein finn ein annan trasé, slo ho fast.

Ikkje lenkegjeng

Alvar Melvær i Sogn og Fjordane Turlag opplyste at det ikkje vil verte aktuelt å aksjonere ved å danne lenkegjengar som skal hindre bygginga av kraftlinja.
  – Vi vil slåst med argument. Nå det kjem så langt som til lenkjer, er det for seint, sa han. Melvær slo også fast at for Turlaget er alle dei aktuelle traséane frå Moskog uakseptable. Han peika også på at det frå Sogn er stor overføringskapasitet ut av fylket.

Dramatisk
Rektor ved Nordfjord Folkehøgskule og ivrig friluftsmann, Hallgeir Hansen, er godt kjent i Ålfotbre-området. Han såg det som dramatisk å føre ei kraftlinje gjennom eit område som er føreslått verna. Vern betyr at området vert sett på som ein nasjonal skatt.
  – Eg oppfatta det slik at det er økonomiske årsaker til at Statnett ønskjer å krysse Ålfotbre-området. Det er altfor tunt, konkluderte han.